Uitheemse groene kikkers in Limburg

Bureau Natuurbalans doet onderzoek naar de verspreiding van uitheemse groene kikkersoorten in het Limburgse Mergelland.

Tijdens een veldonderzoek in Zuid-Limburg in 2004 en 2005 werden op diverse locaties “grote” groene kikkers waargenomen waarvan de uiterlijke kenmerken leken af te wijken van de in Nederland inheemse meerkikker Rana ridibunda. Ook de biotoop van de Limburgse kikkers week af van de gangbare biotoop van ridibunda in Nederland. Leeft de inheemse meerkikker voornamelijk in grotere, open wateren of dichte slootcomplexen in waterrijke gebieden in het laaggelegen noorden en westen van het land, de in Zuid-Limburg waargenomen dieren hielden zich op in beken en kleine poelen. Ook werd voortplanting vastgesteld in kleine beekjes.

Natuurbalans vond dit verdacht en heeft daarom van één exemplaar DNA-materiaal verzameld en dat laten analyseren in Berlijn. Wat blijkt? De betreffende kikker behoort tot een soort uit de Balkan, mogelijk Rana kurtmuelleri. Het gaat hier dus om een exoot. Inmiddels is bekend dat er ook in grote delen van de ons omringende landen populatie van groene kikkers uit de Balkan en andere “exotische” windstreken voorkomen.

Ook in enkele Limburgse leefgebieden van de ernstig bedreigde geelbuikvuurpad Bombina variegata en kwetsbare vroedmeesterpad Alytes obstreticans zijn het laatste decennium groene kikkers waargenomen. De vrees bestaat dat het hier ook wel eens om meerkikkers uit de Balkan zou kunnen gaan. In het verleden waren groene kikkers in het Limburgse heuvellandschap namelijk een zeldzame verschijning.

Om meerdere redenen is de vestiging van exotische groene kikkers ongewenst:

• Ze vormen mogelijk een concurrent en predator van inheemse soorten waaronder geelbuikvuurpad en vroedmeesterpad;
• Ze kunnen dragers zijn van ziektes, zoals Chytrid en het Rana-virus.

Om inzicht te krijgen in de aard en omvang van het probleem van vestiging van exotische meerkikkers is meer informatie over de aanwezigheid in leefgebieden van geelbuikvuurpad en vroedmeesterpad vereist. Van provincie Limburg heeft Natuurbalans daarom een subsidie gekregen voor een DNA analyse bij 250 groene kikkers, te verzamelen in Zuid-Limburg. Genetisch onderzoek is de enige manier om zekerheid te krijgen over de soortstatus. Natuurbalans is momenteel samen met een aantal vrijwilligers hard bezig met het verzamelen van mondslijm bij groene kikkers in Zuid-Limburg ter analyse van het DNA.

Mochten er lezers zijn die locaties met groene kikkers in Zuid-Limburg kennen, dan zijn wij hierin zeer geïnteresseerd!

Contactpersoon: Rob Felix
E-mail: felix(at)natuurbalans.nl

Meer info over onderzoek.